Paspartu ölçüsünü hesaplarken önce baskının ne kadarının görüneceğini, ardından pencerenin çevresindeki karton genişliğini belirleyin. Dış ölçüyü bulmak için pencereye sol ve sağ, üst ve alt kenarları ekleyin. Hazır bir çerçeveye çalışıyorsanız işlemi tersine çevirin: uygun karton dış ölçüsünden pencereyi çıkarıp kalan alanı kenarlara dağıtın. Baskı boyu, pencere boyu ve karton dış boyu aynı sayı değildir. Aşağıdaki hesaplar tek dikdörtgen pencereli karton paspartu içindir; verilen paylar örnek olarak seçilmiştir.
Baskı, pencere ve örtme payını ayırın
Hesaba ürünün etiketindeki boyla değil, elinizdeki kâğıdı ölçerek başlayın. Çevresinde beyaz boşluk olan bir baskıda kâğıdın tamamı ile basılı görselin boyu farklı olabilir. Önce hangi alanı göstereceğinizi seçin.
| Ölçü | Neyi anlatır? | Karıştırılmaması gereken |
|---|---|---|
| Kâğıt boyu | Baskının fiziksel en ve boyu | Yalnız basılı görselin boyu |
| Görsel alanı | Kâğıt üzerindeki basılı resim | Kâğıdın beyaz kenarları |
| Net pencere | Baskı düzleminde açık kalan alan | Kartonun dış boyu |
| Karton dış boyu | Çerçeveye yerleşecek parçanın tamamı | Çerçevenin dıştan dışa boyu |
| Kenar genişliği | Net pencere sınırından karton dışına mesafe | Baskının üstünde kalan örtme payı |
Kâğıdın kenarlarını paspartunun altında bırakmak istiyorsanız, her yandaki örtme payını ayrı belirleyin. Pencere eni, kâğıt eninden sol ve sağ örtmenin çıkarılmasıyla bulunur. Pencere boyunda üst ve alt örtmeyi çıkarın. Pay yalnız bir taraftan düşülmez.
Örneğin 300 × 400 mm kâğıdın her kenarından 4 mm örtüldüğünü varsayalım. Net pencere eni 300 − 4 − 4 = 292 mm, boyu 400 − 4 − 4 = 392 mm olur. Buradaki 4 mm bir hesap varsayımıdır; her baskı ve kesim için zorunlu pay değildir. Kenara yakın yazı veya imza varsa bu pencerenin onları kapatıp kapatmadığını kontrol edin.
İmza, beyaz boşluk veya kâğıdın tamamını gösterme tercihi pencereyi değiştirir. Logan’ın pencere belirleme rehberi de bu sunumları ayrı ele alır. Kâğıdın bütün kenarlarını göstermek istiyorsanız dört yandan örtülen bu örneği aynen uygulamayın; pencere ve eserin desteklenmesi farklı planlanmalıdır.
Sonraki hesaplarda pencereyi baskı düzlemindeki net açıklık, kenar genişliğini de aynı açıklığın sınırından karton dışına olan mesafe olarak kullanıyoruz. Eğimli kesimin ön yüz kenarıyla bu referansı değiştirmeyin.
Paspartunun dış ölçüsü nasıl hesaplanır?
Net pencere belli olduğunda dış karton ölçüsü, pencereye dört kenarın eklenmesiyle bulunur:
- Dış en = pencere eni + sol kenar + sağ kenar
- Dış boy = pencere boyu + üst kenar + alt kenar
Kenarlar eşitse her eksende iki kenar genişliği eklenir. Logan’ın paspartu matematiği açıklaması da hesabı önce pencereden başlatır, sonra çevresindeki bordürleri ekler.
Önceki 292 × 392 mm net pencerenin dört tarafına 50 mm karton kenar istediğimizi varsayalım. Dış en 292 + 50 + 50 = 392 mm, dış boy 392 + 50 + 50 = 492 mm çıkar. Sipariş edilecek net karton dış boyu bu örnekte 392 × 492 mm olur. Uygun çerçevenin arka yuvası ayrıca bu parçaya göre seçilmelidir.
Aynı 50 mm’yi doğrudan 300 × 400 mm kâğıda eklerseniz 400 × 500 mm bulursunuz. Bu karton da kullanılabilir; ancak net pencere değişmiyorsa pencereye göre kenarlar artık 50 mm değildir. Her tarafta 54 mm olur. Fark, daha önce kâğıdın her kenarından örttüğünüz 4 mm’den kaynaklanır.
Bu nedenle “5 cm paspartu payı” demek yerine payın nereden ölçüldüğünü yazın. Kâğıt kenarından mı, net pencere sınırından mı başladığı belirtilmeden verilen dış ölçü, aynı görünümü tarif etmeyebilir.
Hazır çerçevede paspartu kenarlarını bulun
Elinizde bir çerçeve varsa önce içine girecek kartonun net dış boyunu belirleyin. Çerçevenin dıştan dışa ölçüsünü bu hesaba koymayın. Arka yuvayı nereden ölçeceğiniz için resim çerçevesi ölçüsü alma rehberini kullanabilirsiniz. Ham yuva ölçüsüyle kesilecek karton boyu arasındaki yerleşim payını da tedarikçiyle netleştirin.
Bu kez çerçeveye uyacağı teyit edilmiş 400 × 500 mm karton dış boyu ve 292 × 392 mm net pencere üzerinden ilerleyelim. Ortalanmış bir pencere için:
- Sol ve sağ kenar: (400 − 292) ÷ 2 = 54 mm
- Üst ve alt kenar: (500 − 392) ÷ 2 = 54 mm
Her dört kenarın eşit çıkması bu örneğin ölçülerinden kaynaklanır. Başka boylarda yatay ve dikey farkı ayrı hesaplayın. Örneğin dış en 420 mm, dış boy yine 500 mm olsaydı yanlar 64 mm, üst ve alt 54 mm olurdu. Dört kenarın eşit olması için dış en ile pencere eni arasındaki farkın, dış boy ile pencere boyu arasındaki farka eşit olması gerekir.
Alt kenarı üstten 10 mm daha geniş bırakmak istiyorsanız, mevcut toplam 108 mm’yi yeniden dağıtın: üst (108 − 10) ÷ 2 = 49 mm, alt 49 + 10 = 59 mm. Kontrol: 49 + 392 + 59 = 500 mm. Yanlar 54 mm kalır. Üstü 54 mm bırakıp alta 10 mm eklemek ise dış boyu 510 mm’ye çıkarır; aynı kartona sığmaz.
Hesaplanan karton kenarının tamamı önden görünmeyebilir; profilin dudağı kartonun dış bölümünü örter. Tam görünür bordür önemliyse profilin örtmesini de kontrol edin. Sonuç sıfır veya negatif bir kenar veriyorsa seçilen pencere ve kartonla istenen bordür oluşmaz. Daha büyük dış boy ya da farklı bir gösterim alanı seçin; baskıyı kesmek otomatik çözüm değildir.
Kesim siparişine hangi ölçüler yazılmalı?
Siparişe yalnız “30 × 40 baskıya paspartu” yazmak yeterli değildir. Aynı baskı farklı pencere, kenar ve dış karton ölçüleriyle hazırlanabilir. Hesabın sonunda aşağıdaki gibi bir ölçü kartı oluşturun. Bu kart, 400 × 500 mm dış boylu, ortalanmış örneğin devamıdır; 392 × 492 mm dış boylu önceki tasarımla karıştırmayın.
| Sipariş alanı | Bu örnekteki değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Fiziksel kâğıt | 300 × 400 mm | En × boy, dikey kullanım |
| Net pencere | 292 × 392 mm | Baskı düzlemindeki açık alan |
| Örtme | Dört yanda 4 mm | Örneğe ait, yeniden düşülmeyecek |
| Karton dış boyu | 400 × 500 mm | Kesilecek net parça boyu |
| Kenarlar | Sol/sağ/üst/alt 54 mm | Net pencere referansından |
| Yerleşim | Ortalanmış | Altı geniş alternatif istenirse üst 49, alt 59 mm |
Ölçüleri tek birimde, tercihen milimetreyle gönderin. En ve boyun hangi yönde olduğunu, farklı üst-alt kenar varsa hangisinin üst olduğunu çizimde işaretleyin. Asimetrik yerleşimin döndürülmesi aynı tasarımı vermez.
Tedarikçiye şu noktaları teyit ettirin:
- İstenen alan baskı ölçüsü mü, hazır pencere ölçüsü mü? Örtmeyi otomatik uygulayan bir araçta net pencereyi baskı ölçüsü gibi girmek, pencereyi ikinci kez küçültebilir. Örneğin American Frame’in ölçü talimatı, kendi tasarımcısının bu payı otomatik uyguladığını açıklar. Başka satıcının aynı yöntemi kullandığını varsaymayın.
- Eğimli kesimde pencere hangi yüzden tarif ediliyor? Sipariş formunun ön yüz açıklığı, arka açıklık veya net gösterim alanından hangisini istediğini sorun. Logan’ın kesim açıklamasında işaretleme arka yüzde yapılır; sipariş ölçüsünü doğrudan makine ayarı veya kalem çizgisi saymayın.
- Dış boy net kesim boyu mu? Çerçeveye uyum için gerekli payın daha önce uygulanıp uygulanmadığını doğrulayın; ikinci kez pay düşmeyin.
- Pencere baskı üzerinde doğru yerde mi? İmza, yazı ve önemli ayrıntıların açıkta kaldığını, dört kenarın yönünü birlikte kontrol edin.
Örtme payı tek başına bir sabitleme yöntemi değildir. Ölçü kartı pencere ile kartonun geometrisini tarif eder; eserin desteklenmesi ayrıca planlanır. Seri kesime geçmeden önce ilk parçanın dış boyunu, net açıklığını ve baskı üzerindeki yerleşimini bu kartla karşılaştırın.