Bir çerçeve için gereken profil, yalnız baskının çevresi hesaplanarak bulunmaz. Dört köşesi 45° kesilen dikdörtgen bir çerçevede, hedef iç yuva ölçüleri A ve B, bu yuvanın sınırından profilin dış kenarına yatay mesafe p ise dört parçanın uzun uç ölçüleri toplamı 2 × (A + B) + 8 × p olur. Satın alacağınız miktarı belirlerken kesim ve hazırlık kayıplarını da ayrıca hesaba katmanız gerekir.
Aynı 30 × 40 cm baskı, farklı kesitli profillerde farklı metraj gerektirir. Bu yüzden önce ölçünün nereden alındığını netleştirin, sonra dört parçayı hesaplayın ve seçtiğiniz stok boyuna sığıp sığmadıklarını kontrol edin.
Hesap için hangi ölçüleri almalısınız?
Hesabın başlangıcı, camın, baskının veya paspartunun oturacağı iç yuvanın hedef en ve boyudur. Bunları A ve B olarak yazın. Ön taraftan görünen pencere, iç yuvayla aynı ölçü değildir; profilin dudağı, yerleştirilen parçanın kenarını örter. Yalnız önden görünen açıklığı ölçüp formüle koymak yanlış sonuç verir.
Paspartu kullanılıyorsa başlangıç ölçüsü küçük baskının kendisi değil, çerçeveye girecek paspartunun dış ölçüsüdür. Yerleştirme için bırakılacak toplam boşluk da hedef yuva ölçüsüne dahildir. Elinizdeki değer zaten üretim için onaylanmış yuva ölçüsüyse yeniden boşluk eklemeyin. Bu payın her üründe aynı olacağını varsaymak yerine ön yüz, arkalık ve profil sisteminin ölçü şartını doğrulayın.
p, profilin falz yuvasının sınırından dış kenarına kadar olan yatay mesafedir. Falzın derinliği veya profilin yüksekliği değildir. Önden görünen toplam profil genişliğiyle de karışabilir. Örneğin aynı yatay kesitte ön genişlik 25 mm, baskının üzerine taşan örtme kısmı 5 mm ise hesapta kullanılan mesafe 25 − 5 = 20 mm olur. Bu ilişki, söz konusu kesit için geçerlidir; ürünün kesit çizimindeki referansları kontrol edin.
MORSØ F üretici kılavuzunun uzunluk ölçme açıklaması, iç ve dış ölçüyü ayırırken falz kısmı hariç profil genişliğini esas alır. Katalogda yalnız “25 mm profil” yazması bu nedenle yeterli değildir. Tedarikçiden kesit çizimini ve kesim hesabında kullanılacak mesafeyi isteyin; ölçüleri tek birimle, tercihen milimetreyle kaydedin.
Profil uzunluğu formülü nereden gelir?
İki ucu 45° kesilmiş bir kenarda dıştaki uzun uçlar, iç yuva referansındaki uçlardan daha uzaktadır. Bu açıdaki geometride, iç yuvadan dış kenara p kadar ilerlediğinizde uzunluk yönündeki fark da her uçta p olur. Dolayısıyla bir parçanın uzun uçtan uzun uca boyu, ilgili iç ölçüye 2p eklenerek bulunur.
Fine Woodworking’de yayımlanan ölçü hesabı da falzdan dış kenara mesafenin iki katını kullanır. Dört kenarda aynı profil kesiti kullanılıyorsa:
- İki kısa parça: her biri A + 2p.
- İki uzun parça: her biri B + 2p.
- Dört parçanın toplamı: 2 × (A + 2p) + 2 × (B + 2p).
- Sadeleştirilmiş toplam: 2 × (A + B) + 8p.
Buradaki 8p, dört parçanın sekiz gönye ucundan gelir. Bu terimi “testerenin yediği malzeme” diye düşünmeyin. Hesap, parçaların geometrik boylarını toplar; testereyle açılan kesim aralığını, stok başını düzeltmeyi veya deneme parçasını henüz içermez. Farklı bir kesim yerleşiminde gerçek stok tüketiminin nasıl oluştuğu ayrıca değerlendirilir.
Ölçünüz iç yuva yerine zaten çerçevenin dış ölçüsüyse aynı 2p payını tekrar eklemeyin. Bu durumda dört dış kenarın toplamından başlarsınız. Formüldeki ölçü referansını değiştirmeden yalnız sayıları değiştirmek, çerçeveyi gereğinden büyük veya küçük hesaplamanın temel nedenlerinden biridir.
30 × 40 cm çerçeve için örnek hesap
Paspartusuz 300 × 400 mm bir baskı için, her ölçüye toplam 2 mm yerleştirme payı eklediğimizi varsayalım. Hedef iç yuva böylece 302 × 402 mm olur. Bu 2 mm, her kenara ayrı ayrı eklenen bir değer değildir; bir eksende iki yana eşit dağıldığında kenar başına 1 mm’ye karşılık gelir. Burada yalnız örnek hesap girdisidir, her çerçeveye önerilen bir tolerans değildir.
Profilin falz sınırından dış kenarına mesafesi p = 20 mm olsun. Dört parçayı şöyle hesaplarız:
- Kısa parça: 302 + 2 × 20 = 342 mm. İki adet gerekir.
- Uzun parça: 402 + 2 × 20 = 442 mm. İki adet gerekir.
- Toplam: 2 × 342 + 2 × 442 = 1.568 mm, yani 1,568 m.
Bu parça boyları uzun uçtan uzun uca ölçüdür. İç yuva ölçüsüne göre çalışan bir kesim cetveline 342 veya 442 yazmakla, dış uç ölçüsüne göre bu boyları işaretlemek aynı işlem değildir. Kullandığınız sistemin ölçü referansını doğrulayın.
Aşağıdaki tablo da aynı p = 20 mm ve her eksende toplam 2 mm yerleştirme payı varsayımını kullanır. Kesim ve hazırlık kayıpları dahil değildir.
| Baskı ölçüsü | Hedef iç yuva | İki kısa parça | İki uzun parça | Dört parçanın toplamı |
|---|---|---|---|---|
| 20 × 30 cm | 202 × 302 mm | 2 × 242 mm | 2 × 342 mm | 1,168 m |
| 30 × 40 cm | 302 × 402 mm | 2 × 342 mm | 2 × 442 mm | 1,568 m |
| 40 × 50 cm | 402 × 502 mm | 2 × 442 mm | 2 × 542 mm | 1,968 m |
| 50 × 70 cm | 502 × 702 mm | 2 × 542 mm | 2 × 742 mm | 2,568 m |
Profil değişirse p’yi yeniden ölçün ve tabloyu yeniden hesaplayın. Baskının üzerine paspartu eklendiğinde de başlangıç ölçüsü değişir. Tabloyu yalnız baskı ebadına bakarak farklı bir çerçeveye aktarmayın.
Testere ve hazırlık payını nasıl eklemelisiniz?
Dört bitmiş parçanın boylarını bulduktan sonra, bu toplamda yer almayan kesim ve hazırlık kayıplarını ekleyin. Kesim planında parçalar arasında bırakılan aralıklar, stok ucunu hazırlamak için atılan bölüm ve kullanılacak deneme parçası ayrı kayıtlardır. Aynı kaybı hem parça boyuna hem toplamın üzerine yazmayın.
Testerenin kesip çıkardığı kanalın genişliği, yani kerf, kullanılan bıçak ve işlemle ilgilidir. Ancak bıçağın üstünde yazan kalınlığı, profil boyunca kaybedilecek uzunlukla doğrudan eşitlemeyin. Gönye yönü, parçaların yerleşimi ve kesim düzeni de hesabın içindedir. Dört parça bulunması, bütün kurulumlarda yalnız dört kesim aralığı olacağı anlamına gelmez; sekiz gönye ucu da otomatik olarak sekiz ayrı stok kaybı demek değildir.
Ek kaybı, kullanacağınız düzenin doğrulanmış kesim planından veya aynı profil ve ekipmanla kaydettiğiniz gerçek tüketimden alın. Bu yazı makinenin kesim ayarını belirlemez. Kesilmiş parça siparişinde ise tedarikçinin net ölçüye kendi kesim payını zaten dahil edip etmediğini sorun.
Yalnız hesap örneği olarak, önceki çerçevenin planında dört parçanın geometrik toplamına ek 24 mm kesim kaybı ve ayrıca 36 mm başlangıç/deneme payı ayrıldığını kabul edelim:
1.568 + 24 + 36 = 1.628 mm = 1,628 m planlanan profil.
24 ve 36 mm burada ölçülmüş atölye değerleri veya standart paylar değildir. Gerçek planınızdan gelen sayılarla değiştirilmelidir. Bitmiş parçalar yine 342 ve 442 mm’dir; sırf fazladan profil aldınız diye bunları daha uzun kesmezsiniz.
Maliyet kartına geçerken de satın alınan boyun tamamıyla üretimde tüketilen kısmı ayırın. Yeniden kullanılabilecek artığı otomatik olarak bu çerçevenin kaybına çevirmeyin. Çerçeve üretim maliyeti hesabındaki tüketim ve stok dönüşü ayrımı, aynı fireyi iki kez eklemenizi önler.
Kaç boy profil sipariş etmelisiniz?
Toplam metreyi bulmak, kaç stok boyu alacağınızı tek başına söylemez. Önce satılan profilin gerçek boyunu ve kullanılabilir bölümünü öğrenin. Sonra iki kısa ve iki uzun parçayı, gerekli ek kayıplarla birlikte bu boylara yerleştirin. Her kenar tek parça profilden çıkacaksa bir kenarı iki kısa artığı toplayarak karşılayamazsınız.
Framing4Yourself’in profil miktarı rehberi, toplam uzunluğun yanında tedarik boylarını, desen/yüzey farklılıklarını ve hatalı kesimler için ek ihtiyacı ayrı değerlendirir. Profilin nakliye için bölünmesi de elinize geçen kullanılabilir uzunlukları değiştirebilir. Bu nedenle yalnız “toplam 3 metre aldım” bilgisiyle dört parçanın çıkacağını varsaymayın.
Basit bir karşı örnek düşünün: dört kenarın her biri uzun uçtan uzun uca 1.600 mm, satılan her profil boyu 2.900 mm olsun. Toplam 6.400 mm’yi 2.900’e bölüp yukarı yuvarlarsanız üç boy bulursunuz. Oysa bir boya iki parça sığmaz; 1.600 + 1.600 = 3.200 mm’dir. Her boydan en fazla bir parça çıktığı için, kesim kayıplarını hesaba katmadan bile dört boy gerekir. Ek payları da ayrıca kontrol etmelisiniz.
Sipariş kartında şu bilgileri birlikte gönderin:
- Profil kodu, yüzeyi ve hesabın dayandığı kesit çizimi.
- Hedef iç yuva eni ve boyu; yerleştirme payının dahil olup olmadığı.
- İki kısa ve iki uzun parçanın uzun uçtan uzun uca net boyları.
- Kesim düzeninden gelen ilave kayıplar ile hazırlık/deneme payı.
- Tedarik edilecek her stok parçasının boyu ve dört kenarın yerleşimi.
- Satış birimi: metre, tam boy, takım veya hazır kesilmiş parça; fiyatın hangi kapsamı içerdiği.
Hazır gönye kesim siparişinde tedarikçi iç yuva ölçüsü istiyorsa ona dış uç boyu yerine bu ölçüyü verin ve ölçü referansını yazılı onaylayın. Böylece hesapladığınız net çerçeve, satın alınan profil ve faturadaki miktar birbirine karışmaz.